Məzmuna keç
Nəfəs aldıqca ümid edirəm Bülleten (türkcə)

Yuxu / İnteraktiv

Səhər adamısan, yoxsa gecə bayquşu? Yuxunun ortasını tap

Bədəninin daxili saatı var. Bəzi adamlarda o tez, bəzilərində gec işləyir. İstirahət günlərində yatdığın saatlar bu saatı yaxşı göstərir. Altı qısa sualla yuxunun ortasını hesabla.

Cavabların bu səhifədən çıxmır. Hesablama brauzerində aparılır; heç nə heç yerə göndərilmir və yadda saxlanmır. Səhifəni bağlayanda silinir.

İstirahət günlərində zəngli saatla oyanırsan?

Necə hesablanır?

Yuxunun ortası yuxuya getdiyin vaxtla oyandığın vaxtın düz ortasıdır. Tədqiqatçılar daxili saatı ölçmək üçün istirahət günlərindəki yuxunun ortasından istifadə edir, çünki iş günlərində saatlarını adətən zəngli saat təyin edir.1,4

Axşam tipləri iş günlərində az yatır və bunu istirahət günlərində uzun yataraq tamamlayır.1 Bu əlavə yuxu istirahət günlərindəki yuxunun ortasını olduğundan gec göstərir. Buna görə istirahət günlərində iş günlərindən çox yatırsansa, hesablama bu fərqin bir hissəsini düzəldir.4

İş günləri ilə istirahət günlərindəki yuxunun ortası arasındakı fərqə sosial cetleq deyilir. Bu, bədən saatın ilə sosial vaxt arasındakı uyğunsuzluğu göstərir; ən böyük olduğu adamlar axşam tipləridir.2,4

Səhər və axşam tipləri arasında kəskin sərhəd yoxdur; adamlar geniş bir aralığa yayılıb və onları qruplara bölmək şərtidir.3,4 Təxmini istiqamət vermək üçün bu səhifə iki həddən istifadə edir: 02:30-dan əvvəl düşən yuxu ortası səhər meylinə, 04:30-dan sonra düşən isə axşam meylinə işarədir. Bu hədlər ABŞ-da 53.689 nəfərlik nümunədə həftəsonu yuxusunun orta ortasından (03:26) təxminən bir saat əvvəl və bir saat sonradır.5 Yuxunun ortası yaşla da dəyişir: yeniyetməliyin sonunda ən gec nöqtəyə çatır, sonra illər keçdikcə tezə doğru sürüşür.5

Bu səhifə şkala və ya test deyil; bal da, diaqnoz da vermir. Yuxuya getmək sənə çətin gəlirsə, gündüz çox yuxulu olursansa və ya saatların daim işinlə toqquşursa, nəticəni qeyd kimi həkimə apara bilərsən.

Mütəxəssislər üçünMSF, MSFsc, SJL

Hesablama Münhen Xronotip Sorğusunun (MCTQ) məntiqinə əsaslanır, amma onun suallarından istifadə etmir. MCTQ iş və istirahət günlərində yuxunun vaxtını ətraflı soruşur; burada yalnız yuxuya getmə (SO) və oyanma vaxtı soruşulur, yuxu müddəti (SD) isə onların fərqidir.1,4

MSF = SOf + SDf/2. SDf ≤ SDw olduqda MSFsc = MSF; SDf > SDw olduqda MSFsc = MSF − (SDf − SDweek)/2; burada SDweek = (SDw × iş günləri + SDf × istirahət günləri)/7. SJL = MSF − MSW; ilkin tərif mütləq fərqdir, işarəli fərq də məlumat verir.4 Jankowskinin yuxu borcuna görə düzəldilmiş SJLsc təklifi sadələşərək SOf − SOw fərqinə çevrilir.4

İstirahət günlərində zəngli saatdan istifadə edən adamlar MCTQ məlumat bazasının paylanmalarına daxil edilməyib.4 MCTQ Horne və Östberg səhərçilik axşamçılıq sorğusu (MEQ), yuxu gündəlikləri və aktiqrafiya ilə müqayisədə təsdiqlənib.3 Növbəli işləyənlərdə xronotip axşam növbəsindən sonrakı yuxunun ortasından hesablanır; bu səhifə növbə qrafiklərini nəzərə almır.4

Mənbələr

  1. Roenneberg T, Wirz-Justice A, Merrow M. Life between clocks: daily temporal patterns of human chronotypes. Journal of Biological Rhythms. 2003;18(1):80-90. doi:10.1177/0748730402239679 · Sorğu tədqiqatı.
  2. Wittmann M, Dinich J, Merrow M, Roenneberg T. Social jetlag: misalignment of biological and social time. Chronobiology International. 2006;23(1-2):497-509. doi:10.1080/07420520500545979 · Kəsişmə tədqiqatı.
  3. Roenneberg T, Kuehnle T, Juda M et al. Epidemiology of the human circadian clock. Sleep Medicine Reviews. 2007;11(6):429-438. doi:10.1016/j.smrv.2007.07.005 · İcmal.
  4. Roenneberg T, Pilz LK, Zerbini G, Winnebeck EC. Chronotype and social jetlag: a (self-) critical review. Biology. 2019;8(3):54. doi:10.3390/biology8030054 · İcmal.
  5. Fischer D, Lombardi DA, Marucci-Wellman H, Roenneberg T. Chronotypes in the US: influence of age and sex. PLOS ONE. 2017;12(6):e0178782. doi:10.1371/journal.pone.0178782 · Kəsişmə tədqiqatı.