Tədqiqat xülasələri

AASM: yetkinlərdə yuxu apnoesinin diaqnostikası (2017)

Nə deyir: yuxu apnoesinin diaqnozu sorğu ilə yox, laboratoriyada və ya evdə aparılan yuxu testi ilə qoyulur. Gündüz yuxululuğu və risk əlamətləri olan adamlara test tövsiyə olunur. Kimə faydalıdır: həkimlərə; xəstəyə də testin nə üçün lazım olduğunu izah edir.

Kapur VK, Auckley DH, Chowdhuri S və həmkarları. Clinical Practice Guideline for Diagnostic Testing for Adult Obstructive Sleep Apnea: An American Academy of Sleep Medicine Clinical Practice Guideline. Journal of Clinical Sleep Medicine. 2017;13(3):479-504. doi:10.5664/jcsm.6506

Yuxu Pozuntularının Beynəlxalq Təsnifatı, ICSD-3-TR (2023)

Nə deyir: yuxu apnoesi, yuxusuzluq və xoruldama da daxil olmaqla bütün yuxu pozuntularının diaqnostik meyarlarını müəyyən edir. Xoruldama təkbaşına xəstəlik sayılmır. Kimə faydalıdır: həkimlərə.

American Academy of Sleep Medicine. International Classification of Sleep Disorders, Third Edition, Text Revision (ICSD-3-TR). Darien (IL): AASM; 2023.

AASM yuxu və tənəffüs hadisələrinin qiymətləndirilməsi təlimatı, 3-cü versiya (2023)

Nə deyir: yuxu testində nəfəs dayanmalarının, nəfəsin azalmasının və yuxu mərhələlərinin necə sayılacağı üçün vahid qaydalar müəyyən edir. Kimə faydalıdır: həkimlərə və yuxu texniklərinə.

American Academy of Sleep Medicine. The AASM Manual for the Scoring of Sleep and Associated Events: Rules, Terminology and Technical Specifications. Version 3. Darien (IL): AASM; 2023.

AASM: yuxu apnoesində müsbət hava yolu təzyiqi ilə müalicə (2019)

Nə deyir: gündüz həddindən artıq yuxululuğu olan yuxu apnoesi xəstələrinə hava təzyiqi cihazı güclü şəkildə tövsiyə olunur; ilk həftələrdə maarifləndirmə və izləmə cihazdan istifadəyə riayəti artırır. Kimə faydalıdır: həkimlərə və xəstələrə.

Patil SP, Ayappa IA, Caples SM və həmkarları. Treatment of Adult Obstructive Sleep Apnea with Positive Airway Pressure: An American Academy of Sleep Medicine Clinical Practice Guideline. Journal of Clinical Sleep Medicine. 2019;15(2):335-343. doi:10.5664/jcsm.7640

ERS: yuxu apnoesinin CPAP olmadan müalicəsi (2021)

Nə deyir: ağızdaxili aparat, pozisiya müalicəsi, dilaltı sinirin stimulyasiyası və bariatrik cərrahiyyə kimi seçimləri sübutun gücünə görə qiymətləndirir. Tövsiyələrin çoxu şərtidir. Kimə faydalıdır: həkimlərə; CPAP istifadə edə bilməyən xəstələrə də yol göstərir.

Randerath W, Verbraecken J, de Raaff CAL və həmkarları. European Respiratory Society guideline on non-CPAP therapies for obstructive sleep apnoea. European Respiratory Review. 2021;30(162):210200. doi:10.1183/16000617.0200-2021

ATS: yuxu apnoesində çəkinin idarə olunması (2018)

Nə deyir: artıq çəkili yuxu apnoesi xəstələrinə pəhriz, fiziki aktivlik və davranış dəstəyini birləşdirən hərtərəfli proqram güclü şəkildə tövsiyə olunur. Kimə faydalıdır: həkimlərə və xəstələrə.

Hudgel DW, Patel SR, Ahasic AM və həmkarları. The Role of Weight Management in the Treatment of Adult Obstructive Sleep Apnea. An Official American Thoracic Society Clinical Practice Guideline. American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine. 2018;198(6):e70-e87. doi:10.1164/rccm.201807-1326ST

Cochrane: yuxu apnoesində pozisiya müalicəsi (2019)

Nə deyir: yan üstə yatmağı təmin edən üsullar tənəffüs hadisələrini azaldır, amma CPAP qədər yox. Sübutun etibarlılığı aşağı ilə orta arasındadır və tədqiqatlar qısamüddətlidir. Kimə faydalıdır: xəstələrə və həkimlərə.

Srijithesh PR, Aghoram R, Goel A və həmkarları. Positional therapy for obstructive sleep apnoea. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2019;2019(5):CD010990. doi:10.1002/14651858.CD010990.pub2

ATS: yuxu apnoesi, yuxululuq və sükan arxasında risk (2013)

Nə deyir: yuxu apnoesi mürgüləyərək avtomobil sürmək riskini artırır. Yuxulu sürücüdə diaqnoz və müalicə gecikdirilməməlidir. Kimə faydalıdır: həkimlərə və avtomobil sürən xəstələrə.

Strohl KP, Brown DB, Collop N və həmkarları. An Official American Thoracic Society Clinical Practice Guideline: Sleep Apnea, Sleepiness, and Driving Risk in Noncommercial Drivers. An Update of a 1994 Statement. American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine. 2013;187(11):1259-1266. doi:10.1164/rccm.201304-0726ST

AASM: xroniki yuxusuzluğun davranış və psixoloji müalicəsi (2021)

Nə deyir: xroniki yuxusuzluqda birinci seçim yuxusuzluq üçün koqnitiv davranış terapiyasıdır (güclü tövsiyə). Yuxu gigiyenası təkbaşına müalicə kimi kifayət etmir. Kimə faydalıdır: həkimlərə və yuxusuzluqdan əziyyət çəkənlərə.

Edinger JD, Arnedt JT, Bertisch SM və həmkarları. Behavioral and psychological treatments for chronic insomnia disorder in adults: an American Academy of Sleep Medicine clinical practice guideline. Journal of Clinical Sleep Medicine. 2021;17(2):255-262. doi:10.5664/jcsm.8986