Bilim / Özet / Dijital CBT-I

Terapistsiz çalışan dijital uykusuzluk programları işe yarıyor mu?

Meta analiz · randomize kontrollü çalışmalar ■■■□ kanıt orta: 29 randomize çalışma, ama çoğu açık etiketli, sonuçlar kişinin kendi beyanı ve çalışmalar arası fark çok büyük

Kimlerle: Mart 2024'e kadar yayımlanmış 29 randomize kontrollü çalışmada toplam 9.475 erişkin (4.847'si otomatik programa ayrılmış; bu grubun %73,3'ü kadın); yaş ortalaması 45,7. Çalışmaların 12'si Avrupa'da, 7'si ABD'de, 6'sı Okyanusya'da, 4'ü Asya'da yapıldı. Uyku apnesi olanlar, vardiyalı çalışanlar ve şizofreni ya da bipolar bozukluk tanısı olanlar dahil edilme ölçütlerinin dışındaydı.
Ne yaptılar: En az bir bilişsel ve bir davranışsal bileşen içeren, en az dört hafta süren, terapist yönlendirmesi olmayan dijital programlar alındı. Karşılaştırmalar bekleme listesi, plasebo, uyku eğitimi, olağan bakım ve terapist destekli CBT-I idi. Ana ölçü, kişinin kendi doldurduğu uykusuzluk şiddeti ölçeğiydi (çoğunlukla Uykusuzluk Şiddet İndeksi). Yanlılık riski Cochrane RoB 2 aracıyla değerlendirildi; protokol önceden kayda alındı.
Ne buldular: Program sonunda uykusuzluk şiddetinde standart ortalama fark -0,71 idi (%95 GA -0,88 ile -0,54; 32 karşılaştırma), ama çalışmalar arası fark çok yüksekti (I² %91). Bekleme listesine göre fark -0,88 idi. Terapist destekli CBT-I, otomatik programa göre 0,61 (0,37 ile 0,85; 3 karşılaştırma) daha iyiydi. Uyku günlüğünde toplam uyku süresindeki etki küçüktü (0,19). Programı bitirme oranı 19 çalışmada birleşik olarak %55,9 (%50,2 ile %61,6) idi; tek tek çalışmalarda %16,7 ile %85,7 arasında değişiyordu. Bitirme oranı etkinin büyüklüğünü anlamlı biçimde açıklamadı.
Sınırlar: Yazarların kendi belirttikleri: sonuçların çoğunda çalışmalar arası fark yüksek ve yalnız karşılaştırma türüyle kısmen açıklanıyor; 29 çalışmanın 3'ü düşük, 19'u bazı kaygılar taşıyan, 7'si yüksek yanlılık riskli; çoğu açık etiketli ve sonuçlar kişinin kendi beyanına dayanıyor; bağlılık ve yaşam kalitesi yalnız iki çalışmada raporlandığı için analiz edilemedi; sürekli güncellenen yazılımların değişimi yansıtılamadı. Ayrıca: aynı 1.149 kişilik Avustralya denemesinden üç yayın tabloda ayrı satırlarda yer alıyor. Fon: Kore Gıda ve İlaç Güvenliği Bakanlığı ile Dongguk Üniversitesi. Çıkar çatışması bildirilmemiş.

Bu senin için ne demek?

Uykusuzluk için kanıta dayalı, yapılandırılmış programlar dijital olarak da sunulabiliyor ve bu çalışmalarda işe yaradı; ama terapist desteği farkı büyütüyor ve pek çok kişi programı yarıda bırakıyor. Uykusuzluk uzun süredir devam ediyorsa seçenekleri bir hekimle konuşmak iyi bir başlangıç olabilir. Bu bir tavsiye değildir.

Künye: Hwang JW, Lee GE, Woo JH, ve ark. Systematic review and meta-analysis on fully automated digital cognitive behavioral therapy for insomnia. npj Digital Medicine. 2025;8(1):157. doi:10.1038/s41746-025-01514-4 · Açık erişim (CC BY-NC-ND 4.0).
Hazırlanış: Nefesly editoryal ekibi; makalenin tam metninden. 11.10.2026.
Sayı kontrolü: Özetteki bütün sayılar makalenin tam metnine ve Tablo 1'e karşı tek tek kontrol edildi; düzeltme gerekmedi. 15.10.2026.
Telif: Bu özet makalenin özetinden çevrilmemiştir; tam metin okunarak yazılmıştır.